នៅចុងសតវត្សន៍ទី១៧ ដើមសតវត្សន៍ទី១៨ ពួកម៉ាន់ជូរី រាជវង្សសុីង (Tsing ដែលយើងស្គាល់តាមការរឿងភាគចិនថារាជវង្សឆេង) ក្នុងរជ្ជកាលស្តេចខាងសុី (Khang-hi) វាទីចុះមកដល់ភាគខាងត្បូងប្រទេសចិនសព្វថ្ងៃ។ ម៉ាកគាវ (Mac-cu'u) ដែលទំនងជាឥសរជនជាន់ខ្ពស់របស់រាជការមីង (ដែលយើងហៅថារាជវង្សម៉េងតាមរឿងភាគចិន) បដិសេធមិនព្រមស្ថិតក្រោមចំណុះរបស់ពួកសុីងឬឆេងនេះ ហើយបាននិរទេសខ្លួន ចេញពីភូមិលែកា(Lê-quat) ខេត្តគ័នតុង(Cantong) ធ្វើដំណើរតាមសមុទ្រចុះមកដល់នគរខ្មែរ (ពួកអាណ្ណាមហៅនគរខ្មែរថា ចានឡាប Chan-lap) (ពួកជនជាតិចិនខ្លះក៏ហៅចានឡានប ឬចេនឡាដែរ)ដោយកាត់តាមដែនដីកូសាំងសុីននៅឆ្នាំទី១៩នៃរជ្ជកាលស្តេចខាងសុី (Khang-hi) ។ ម៉ាគាវបានឡើងមកដល់ក្រុងភ្នំពេញ (ពួកអាណ្ណាមហៅ ណាមវ៉ាង Nam-vang)។ ម៉ាកគាវ និងក្រុមរបស់ខ្លួនបានសុំសិទ្ធិជ្រកកោនមហាក្សត្រខ្មែរនៅក្រុង សៃម៉ាត (au Phu de Sai-mat មិនដឹងនៅទីតាំងភូមិសាស្ត្រសព្វថ្ងៃត្រង់ណាទេ ប្រហែលជានៅក្នុងខេត្តពាម ឬMan-kham ដែលកាលនោះពួកអាណ្ណាមហៅថា ភួនថាញ់ មិនទាន់មានឈ្មោះហាទៀងនៅឡើយទេ)។នៅទៅនោះសំបូរជនជាតិចិន អាណ្ណាម(វៀតណាមឬយួន) ខ្មែរ និងម៉ាឡេរស់នៅផ្តុំគ្នា។ អ្នកស្រុកនៅទីនោះចូលចិត្តលេងល្បែងណាស់ (ល្បែងសុីសង) ពិសេសល្បែងឈ្មោះហ័រជី (Hoa-chi)។ មិនយូរមិនឆាប់ ម៉ាកគាវក្លាយជាម្ចាស់បនល្បែងដ៏ធំមួយនៅទីនោះដែលមានប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើន។ មិនដឹងជាមូលហេតុអ្វីទើបធ្វើឱយជនជាតិចិនម៉ាកគាវនេះបានប្រកាសផ្តាច់ខ្លួនយកទឹកដីនគរខ្មែរដែលខ្លួនកាន់កាប់នេះ ក្នុងនោះរួមទាំងកោះត្រល់ផងដែរ ទៅសុំធ្វើជាចំណុះនគរអាណ្ណាមនៅគ្រឹះសករាជ ១៧១៥។ ស្តេចក្រុងវេ (Hué) បានតែងតាំងម៉ាកជាស្តេចត្រាញ់ ឬចៅហ្វាយខេត្តភួនថាញ់(ខេត្តពាម) ហើយប្តូរឈ្មោះខេត្តនេះពទៅជាហាទៀងវិញ។ មានការបកស្រាយពីមូលហេតុផ្តាច់ទឹកដីនេះផ្សេងៗគ្នាជាច្រើន។ ក្រោយមកក៏មានមហាក្សត្រខ្មែរលើកទ័ពទៅវាយដណ្តើមយកដែនដីនេះមកវិញដែរ តែត្រូវបរាជ័យ។ ក៏មានដែរមហាក្សត្រខ្មែរដែលមាមជំលោះរាជបល្ល័ង្គរត់ទៅពឹងកូនរបស់ម៉ាកគាវឱយជួយដែរ។ ចាប់ពីពេលនោះមក គ្មានឯកសារផ្លូវការ ឬភ័ស្តុតាងជាក់លាក់ណាមួយដែលបង្ហាញថានគរខ្មែរបានកោះត្រល់មកគ្រប់គ្រងវិញឡើយ។ ភាគក្រោយនឹងមានបង្ហាញការបកស្រាយទាំងនោះ។
ដកស្រង់ចេញពីសៀវភៅ Histoire et Description de la Basse Cochinchine (Pays de Gia-Dinh), par G. Aubaret; 1873. Page 21-22 (ប្រវត្តិ និងការពិពណ៌នាដែនដីកូសាំងសុីនក្រោម)។
© 2018 08 24
© Saosekharith Huot:
SHARE
News and Entertainments
គោលការណ៍ភាពឯកជន
អំពីពួកយើង
No comments:
Post a Comment